اهميت مهارتهاي تفكر در نظام آموزشي

      تفكر به معني پردازش اطلاعات براي بازسازي شناخت و رسيدن به حل مسئله جهت تصميم گيري و ارائه بروني تعريف مي شود. انواع تفكر شامل انتزاعي ، عيني شهودي، انتقادي .....از جمله مباحث پيچيده و قابل توجه هستند،اما آنچه ما به اختصار بيان خواهم كرد درباره تفكر انتقادي و تفكر خلاق است كه اين دو تفكر در زمينه آموزش و يادگيري دانش آموزان به عنوان اساسي ترين مهارت هاي تفكر محسوب مي شوند. همه دانش آموزان از زمان ورود به فضاي درس و يادگيري از اين دو مهارت استفاده مي كنند.شناخت مهارتهاي تفكر انتقادي و خلاق باعث پيشرفت بيشتردر يادگيري شده و سبب مي شود دانش آموزان مفاهيم خاص خود را استخراج كرده ،معناي منحصر به فرد زندگي شخصيشان را در آينده بهتر درك كنند.از آنجا كه معلمان و والدين بهترين و مهمترين شكل دهندگان ابعاد شناختي و عاطفي دانش آموزان هستند،لذا اين سرپرستان ابتدا بايد بكوشند خود مهارتهاي تفكر انتقادي و خلاق را به خوبي بشناسند و سپس آنها را در خود نهادينه كنند.اين مسئله باعث خواهد شد دانش آموزان فرايندهاي تفكر انتقادي و خلاق را ملموس تر و واقعي تر درك كنند.

تفكر انتقادي

اين تفكر مبتني بر ارزيابي دقيق استدلال ها و مقدمات بوده و مستلزم بررسي منطقي و منظم شواهد و راه حل ها است. ما با اين تفكر نگاه عميقي به امور مي اندازيم و تعيين مي كنيم كه اين امور در واقعيت چه هستند و يا اين كه چه بايد باشند.به بيان ديگر تفكر انتقادي شكستن و بازسازي مجدد اطلاعات براي ارزشيابي و قضاوت است.به عنوان مثال قضاوت درباره صحت و سقم يك عقيده و حتي يك محصول تبليغ شده نمونه اي از تفكر انتقادي است.

چند نكته كليدي براي كسب مهارت بيشتر در اين تفكر:

• درباره نظرات و تفكرات جديد ديگران با ذهني باز برخورد كنيد.
• دقت كنيد كه چه موقع به اطلاعات بيشتري براي فهم موضوع نياز داريد.
• قضاوت خود را بر پايه شواهد و اسناد معتبر قرار دهيد.
• بين موضوعات وحدت و ارتباط ايجاد كنيد.
• نمادها،اطلاعات،مفاهيم و رفتارها را به خوبي تجزيه و تحليل كنيد و بفهميد.
• حقايق را از عقايد تمييز دهيد.
• بين نتيجه اي كه ممكن است درست باشد با نتيجه اي كه قطعا درست است ،فرق بگذاريد.
• هر چيزي را كه مبهم است ،بپرسيد.
• سعي كنيد در استدلال هايتان از اشتباهات عمومي و رايج بپرهيزيد.

تفكر خلاق

تعريف علمي تفكر خلاق داشتن ايده هاي غير معمول،نو و مبتكرانه است كه اين ايده ها مي بايست اطلاعات و الگوهاي ذهني را با روشهاي جديد و با استفاده از تخيل در كنار هم قراردهند.

• محور اصلي تفكر خلاق ،تازگي،استقلال و تخيلي انديشيدن است كه در فرايند حل مسئله مي تواند براي دستيابي به پاسخهاي احتمالي بسياري كه ممكن است هر كدام از نظر منطقي صحيح باشند كمك كند.در شرايط معمولي ذهن انسان متمايل است مسائل را با استفاده از الگوهاي گذشته و ثابت يا تفكر قديم بررسي كند،ولي اين روند به تنهايي براي پيشرفت انسان كافي نيست.بنابر لزوم اين تفكر،براي گسترش و فعال كردن آن راههايي ارائه شده كه بسيار حائز اهميت و كاربردي است:
• بسرعت و در اولين گام به دنبال پاسخ مستقيم مسئله نباشيد.
• اين احتمال را بدهيد كه اگر ديدگاه خود را نسبت به مسئله عوض كنيد به جوابهاي صحيح ديگري نيز خواهيد رسيد.
• گاهي نياز است به مسائل با روشي متفاوت و نه صد در صد منطقي رو به رو شد تا راهكارهاي بهتر و خلاقانه تري ظهور كند.
• در بعضي شرايط سعي كنيد از امنيت و اطمينان هميشگي نسبت به امور جدا شويد. اين روش باعث آزادسازي ذهني براي رسيدن به تفكرات جديد مي شود.
• اشتباه كنيد!! نگران نباشيد با تمرين بيشتر همه چيز درست خواهد شد.
• گاهي (در تفكر) قوانين را بشكنيد.
• به ذهنتان هرگز خوراك منفي ندهيد.
• وبالاخره همواره تصور كنيد كه انسان خلاقي هستيد. آنقدر به خود تلقين كنيد تا باور كنيد.